Fréttir

Góð þátttaka og áhugi á málþinginu er til marks um mikilvægi þess að styrkja getu sveitarfélaga til að takast á við áhrif loftslagsbreytinga. Fjölmennt var í Hofi og fjöldi áhorfenda í streymi. 

Byggðastofnun, ásamt samstarfsaðilum aðgerðar C.10 í byggðaáætlun – Veðurstofa Íslands, Skipulagsstofnun og umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytinu – stóðu í gær fyrir málþinginu „Aðlögun sveitarfélaga að áhrifum loftslagsbreytinga – frá áskorunum til aðgerða“ í Hofi á Akureyri. 

Málþingið markaði lok tilraunaverkefnis um aðlögun sveitarfélaga að loftslagsbreytingum sem framkvæmt hefur verið undir aðgerð C.10 í núgildandi byggðaáætlun. Þar var m.a. kynnt fyrsta útgáfa hagnýts leiðarvísis um aðlögun sveitarfélaga að loftslagsbreytingum, nýtt vefsvæðis loftslagsþjónustu Veðurstofu Íslands var kynnt, auk þess sem gestir fengu að heyra áhugaverð erindi frá Skipulagsstofnun, Landi og Skógi, umhverfis-, orku og loftslagsráðuneyti og Grundarfjarðarbæ. 

Verkefnið sem um ræðir hefur staðið yfir sl. 3 ár sem hluti af aðgerð C.10 á byggðaáætlun. Fimm sveitarfélög tóku þátt í verkefninu þar sem prófuð var aðferðafræði við áhættuskimun, viðkvæmnimat og forgangsröðun aðlögunaraðgerða, sem síðan var sett upp í fyrrnefndan leiðarvísi. Sveitafélögin fimm voru Akureyrarbær, Sveitarfélagið Hornafjörður, Fjallabyggð, Reykjanesbær og Reykhólahreppur. 

Viðburðurinn fór einnig fram í streymi og er upptöku að finna hér. 

Leiðarvísir sem svarar lykilspurningum 

Leiðarvísirinn, sem ber nafnið „Frá áskorunum til aðgerða", hefur nú verið birtur á heimasíðu Byggðastofnunar. Hann leiðir notendur í gegnum einfalt ferli við áhættuskimun og viðkvæmnimat, en aðferðafræðin sjálf er byggð á reynslu C.10 verkefnisins innan sveitarfélaganna fimm. Niðurstöður viðkvæmnimatsins nýtist svo við mótun og forgangsröðun aðlögunaraðgerða á sveitarstjórnarstigi, en öllu ferlinu er lýst, skref fyrir skref, í umræddum leiðarvísi sem er ætlaður stjórnendum og starfsfólki sveitarfélaga. 

Leiðarvísirinn styður sveitarfélög til að svara nokkrum grundvallarspurningum: 

Aðferðafræðin gerir ráð fyrir þverfaglegu samstarfi innan sveitarfélagsins og virku samtali og samráði við fulltrúa samfélagsins. Með slíkri nálgun og aðgengilegum leiðbeiningum fyrir framkvæmdina er reynt að aðstoða sveitarfélög í að bregðast við áhrifum loftslagsbreytinga í tæka tíð, án þess að þurfa að leggja í mikinn kostnað vegna sérfræðiráðgjafar, rannsókna og gangaöflunar. 

Framtíðaráskoranir í heimi kjörtímabila 

Ragnhildur Friðriksdóttir, sérfræðingur hjá Byggðastofnun og verkefnisstjóri C.10 verkefnisins, hélt erindi þar sem hún ræddi reynsluna sem hlaust við framkvæmd verkefnisins, auk þess sem hún kynnti leiðarvísinn. Hún ítrekaði að leiðarvísirinn og aðferðafræðin innan hans væri sérstaklega útfærð með það fyrir augum að öll sveitarfélög geti tekið hana upp hjá sér, óháð stærð sveitarfélagsins, loftslagsáskorun eða fyrirliggjandi gögnum. Í máli sínu dró hún sérstaklega fram þær áskoranir sem sveitarfélög standa frammi fyrir þegar kemur að aðlögun – ekki síst þá staðreynd að unnið sé hér með framtíðaráskoranir í heimi kjörtímabila. Þó vilji sé víða til staðar, reynist oft erfitt að koma málaflokknum á dagskrá og halda honum þar, þar sem aðlögun að loftslagsbreytingum keppir við aðra brýna, sýnilegri fjárfestingarþörf í daglegum rekstri sveitarfélaga. 

Hún benti jafnframt á að margar aðlögunaraðgerðir birtist í raun sem hreinn kostnaður í bókhaldi sveitarfélaga, á meðan ávinningurinn – forvarnir gegn framtíðartjóni – sé bæði óáþreifanlegur og óskýr í krónum talið. Þetta geri ákvarðanatöku og forgangsröðun aðlögunaraðgerða krefjandi, jafnvel þótt ljóst sé að slíkum aðgerðum sé ætlað að vernda og styrkja innviði, samfélag og atvinnulíf til lengri tíma. 

Reynslusögur frá Akureyrarbæ og Reykhólahreppi 

Á málþinginu var rætt við fulltrúa frá sveitarfélögum sem tóku þátt í tilraunaverkefninu. Á meðal þeirra var slökkviliðsstjóri slökkviliðs Akureyrar, Gunnar Rúnar Ólafsson. Akureyrarbær stendur frammi fyrir áskorunum vegna aukinnar hættu á gróðureldum og tíðari og öfgakenndari sjávarflóðum. Gunnar dró sérstaklega fram mikilvægi þess að nýta aðferðafræði verkefnisins til þess að ná saman mismunandi aðilum og móta sameiginlega sýn.